Inter la 26-a de julio kaj 2-a de aŭgusto 2025 kunvenis 1132 homoj el 63 landoj en Brno, Ĉeĥio, por partopreni en la 110-a Universala Kongreso de Esperanto. Ni diskutis la temon Esperanto kaj teknologioj kiel pontoj de paco kaj konfido inter la popoloj. Samtempe ni ilustris per nia propra agado, kiel bone la internacia lingvo Esperanto servas kiel ponto inter malsamlingvanoj el diversaj landoj kun diversaj spertoj kaj opinioj. Limiginte la traktadon de novaj teknologioj al ties komunikaj aspektoj, ni verkis raporton kaj surbaze de ĝi tiun ĉi rezolucion:

Kun ĝojo ni konstatas, ke la novaj komunikaj teknologioj ebligis signifan kreskon de la nombro de praktike atingeblaj Esperanto-parolantoj, pro kio la kono de Esperanto en konektita mondo fariĝas ĉiam pli valora por atingo de paco kaj konfido inter la popoloj;

Ni notas, ke artefarita intelekto (AI) por maŝina tradukado kaj, helpe de tio, multlingva komunikado fariĝis malmultekostaj kaj vaste uzeblaj;

Samtempe ni notas, ke la instigoj lerni fremdajn lingvojn malfortiĝas i.a. pro la uzo de AI kaj reduktiĝas lingva egaleco, kondukante al kultura provincismo;

Kun zorgo ni konstatas, ke estiĝas abundego da ciferecaj komunikiloj, per kiuj multaj homoj emas aliĝi al fontoj de informado kun samopiniaj grupoj, fortigante polusigon en la socio;

Ni atentigas, ke Esperanto plene taŭgas kiel internacia lingvo kaj jam posedas tutmondan komunumon de parolantoj, kiu kiel movado subtenas respekton kaj valorigon de fremdaj lingvoj kaj kultura diverseco;

Pro tio ni alvokas registarojn kaj la civilan socion en ĉiuj landoj:

• reveni al instruado ankaŭ de najbaraj lingvoj kaj enkonduki Esperanton kiel lernejan fakon por fortigi la senperan kontakton al najbaraj kulturoj kaj la neŭtralan alproksimiĝon al aliaj lingvoj; kaj
• labori por plifortigi la statuson de lokaj lingvoj kaj Esperanto kompare kun tiu de hegemoniaj lingvoj;

Ni konkludas, ke:

• reciproka konfido povas kontribui al harmonia, respektoplena, sekura kaj interkultura socia etoso kaj redukti la disdividajn fortojn en la socio;
• respekto por lokaj kulturoj portataj de lokaj lingvoj tiel plifirmiĝas, kaj samtempe socia kohero por paco fortiĝas;
• tiel la novaj komunikrimedoj helpos konstrui pontojn inter la popoloj, kaj la tendenco al bariloj kaj polusiĝo malfortiĝos.

Brno, 2025-08-01

Fonto: Gazetara komuniko de UEA (el la 5-a de aŭgusto 2025)

La temo de ĉi tiu kongreso estis – Esperanto kaj teknologioj kiel pontoj de paco kaj konfido inter la popoloj. Iusence niaj lingvoj, inter ili kompreneble Esperanto, estas teknologio. Kaj kiel ili efikos por pli bona homa rilato, tio dependos de nia konscio pri tio, ke ni ne estas solaj; ke ni estas dependaj unuj de la aliaj; kaj ke por pli bona kunekzisto kaj kunlaboro ni bezonas vivi kaj agi solidare.

UEA naskiĝis el tiu ideo: ke ni ne estas individuoj izolitaj, sed ke ni bezonas unuj la aliajn, ke ni ekzistas kolektive kaj komune kaj ke pro tio, ke Esperanto estas nia lingvo, por ni ne estas limoj kaj baroj por kunlaboro, se ni ne ĉesos agadi solidare. La konscio pri tio estas mem la forto de nia espero pri pli bona mondo.

En ĉi tiu salono sidas homoj el dekoj da landoj, kun diversaj spertoj, kulturoj, aĝoj kaj perspektivoj. En nia diverseco, en nia bela diverseco, karaj, ni trovis tamen plene funkciantan komunan neŭtralan lingvon. Mi proponas, ke vi nun rigardu al tiuj, kiuj estas apud vi. Rigardu konscie. Apud vi estas homoj, samideanoj, fratoj kaj fratinoj de pli granda familio. Mi deziras, ke ni ĉiuj konsciu, ke ni ne estas solaj, ke ĉiuj ni povu fieri pri tio, kion atingis niaj antaŭuloj kaj kion nun ni ataŭenigas. Tio estas frukto de kunlaboro trans la epokoj kaj la spacoj, frukto de solidareco – sed ankaŭ frukto de kuraĝo.

Niaj antaŭuloj devis multe batali – kaj same ni devas daŭre batali. Tamen foje mi pensas, ke ni povus ĉesi paroli pri la fina venko de Esperanto. La kialo de tiu mia penso estas, ke por mi Esperanto jam venkis. Ĉiuj ni kaj tiu ĉi kongreso estas mem belega pruvo pri tio. Sed kompreneble ni deziras, ke Esperanto povu plu prosperi. Tamen pro tio ni ankaŭ bezonas batali por aliaj ŝanĝoj en la mondo… Efektive nur en mondo pli egaleca, pli justa kaj pli solidara Esperanto povos plene prosperi.

Se do ne plu paroli pri la fina venko de Esperanto, ĉar Esperanto jam venkis, ni kuraĝu komenci paroli pri: la fina venko de la Homaro. Kaj ni komprenu la potencon de Esperanto por tio, ne nur nur kiel lingvo, sed kiel valoro, por kontribuo al mondo kun pli da konfido kaj paco. Kun pli da amo finfine. 

Estimataj, karaj miaj, mi esperas, ke vi revenos hejmen kun pli forta sento, ke vi estas parto de monda familio. Tiu konscio, ke ni ne estas solaj kaj ke ni estas dependaj unuj de la aliaj, nepre devas esti en socio, kiu agu pli kolektive kaj solidare. Mi dankas elkore pro nia renkontiĝo…

Mi esperas, ke vi revenas hejmen pli feliĉaj: tiel feliĉaj kiel mi nun estas pro miaj renkontiĝoj kun vi, pro nia UK, pro nia amikeco – pro Esperanto. Koran dankon, miaj karaj, koran dankon!

Fernando Maia Jr.

Prezidanto de Universala Esperanto-Asocio

La Kongresan rezolucion sekvintan el la debatoj pri la kongresa temo „Esperanto kaj teknologioj kiel pontoj de paco kaj konfido inter la popoloj” gviditaj de ĝia reĝisoro Bengt-Arne Wickström.

Ni prezentas sonscenon el aŭkcio okazinta sub la gvido de Michael Boris Mandirola.

Ni transdonas specialan invitmesaĝon de la Loka Kongresa Komitato al la 111-a UK en Graz en 2026, kiun prezentas Philipp Prettenthaler.

Fine el la repertuaro de la Internacia Arta Vespero ni elektis en la plenumo de Internacia Kongresa Koruso „Dancu… dancu…” kun ekspliko ĉu temas pri slovaka, ĉeĥa aŭ ĉeĥoslovaka popola kanto.

La programinformon akompanas ĉerpita el fb foto de Marija Belošević pri la finalo de Internacia Arta Vespero.

Originala paĝo de elsendo: https://pola-retradio.org/2025/08/e_elsendo-el-la-02-08-2025/

Ni prezentas gratulojn de la prezidanto de la Belartaj Konkursoj, Miguel Fernández, kiujn ni aŭdis en unu el la unuaj programeroj de la ĵaŭda kongresa tago dediĉita al la rezultoj de BK-2025. Pro akustikaj kondiĉoj vi aŭdas la jutuban version de lia mesaĝo.

El la riĉa programero „Libroj de la Jaro”, gvidita de Tim Owen, ni prezentas liajn finajn vortojn pri kelkaj projektoj de EAB.

La nunjaran Fakan Forumon partoprenis dudeko da Fakaj Asocioj kaj por la hodiaŭa raporto ni elektis prezenton de ATEO, kiun faris Anna Löwenstein.

Fine pri la venontjara UK en Graz ni ekscias de la prezidanto de la Aŭstria E-Asocio, Ewald Schick.

La programinformon akompanas ĉerpita el fb foto de Aleksandra Wanatuki pri dumkongresa koncerto de KAJTO.

Originala paĝo de elsendo: https://pola-retradio.org/2025/08/e_elsendo-el-la-31-07-2025/

Ni prezentas la festparoladon de la prezidanto de UEA, Duncan Charters.

El la salutvortoj direktitaj dum la Inaŭguro ni prezentas tiujn de Alessandra Madella transdonitajn en la nomo de Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj – ILEI.

Ni prezentas aldone la saluton de la vicprezidanto de Akademio de Esperanto, Brian Moon. Li atentigas pri la taskoj de la Akademio kaj invitas por la ĵaŭda publika kunsido.

Originala paĝo de elsendo: https://pola-retradio.org/2025/07/e_elsendo-el-la-30-07-2025/

Ĉerpante el la riĉa marda programo ni proponas antaŭmikrofonan renkontiĝon kun la Rektoro de Internacia Somera Universitato, profesorino Věra Barandovská-Frank, kiu informas nin pri la komenciĝintaj sesioj de IKU, IKU/AIS kaj prelegoj de la Scienca Kafejo, kiuj startis marde.

El la programo de la nunjara Tago de Lernado ni elektis fragmenton de la prezento de Stela Besenyei-Merger, kiu prezento estis dediĉita al nova podkasto „Radikala Tenero – retaj babiladoj por interkultura lernado kaj internacia interkompreniĝo”.

Marde oni traktis ankaŭ kongresan temon. Sekve do ni prezentas la invitajn vortojn de la reĝisoro de la temo „Esperanto kaj teknologioj kiel pontoj de paco kaj popoloj” el la Solena Inaŭguro, prof. Bengt-Arne Wickström. Ili gravas en la kunteksto de la prilaborota kongresa rezolucio.

Se temas pri koncertoj ni aparte donas la atenton de tiu de Amira CHUN, kiu marde lanĉis sian novan albumon „Nova Vibrado” kaj ni fragmente prezentas ŝian kanzonon „Loĝos mi en verda mondo”. La programinformon akompanas iu el komunaj fotoj de la 110-a UK. Fotis: Jozef Baláž.

Originala paĝo de elsendo: https://pola-retradio.org/2025/07/e_elsendo-el-la-29-07-2025/

Du sonscenoj estis registritaj ĉe la informstandoj: de la venontjara 111-a UK en Graz, Aŭstrio – kun Norina Schantl kaj de Bahaa E-Ligo – kun Bernhard Westerhoff.

Lunde okazis la disdono de la premio Maertens. El ĉi tiu programo ni prezentas la dankvortojn kaj sinprezenton de Stela Besenyei-Merger, la unua distingito per ĉi tiu nova premio atribuata pro kontribuo al la movada evoluigo. La programinformon akompanas foto el fb prezentanta la laŭreatinon.

Originala paĝo de elsendo: https://pola-retradio.org/2025/07/e_elsendo-el-la-28-07-2025/

La 28-an de julio, memortabulo estis inaŭgurita ĉe la arbo plantita en la botanika ĝardeno de la Universitato de Mendel okaze de la 110-a Monda Kongreso de Esperanto. Ĝi estas likvidambaro storaka. Ĝi estis nomata kiel la arbo de internacia kompreniĝo, kio estas unu el la ĉefaj celoj de la Esperanto-movado.

La inaŭguron de la memortabulo faris komune la komitatano de UEA Francois Lo Jacomo (Universala Esperanto-Asocio), prezidanto de ČES (Ĉeĥa Esperanto-Asocio) Jiří Tomeček, prezidanto de la Esperanta Klubo Brno Milan Kolka. Partoprenis ankaŭ la estro de la Botanika Ĝardeno Michal Pavlík. Ni deziras, ke la arbo kaj ĉiuj ĝiaj najbaroj en la botanika ĝardeno prosperu kaj ke ĝi estu memorigilo pri la renkontiĝo de esperanto-parolantoj el 63 landoj dum la Kongreso en Brno por multaj venontaj jaroj.

La zimbalona ensemblo de Jožka Imrich prezentis popolkantojn, kiujn akompanis dancoprezentado en tradiciaj moravaj kostumoj.

En la dua parto de la vespero, komponisto Ivan Acher prezentis kun la solkantistino de la Nacia Teatro, Vanda Šípová. Ŝi kantis tri ariojn el la opero Sternenhoch, kiu baziĝis sur la libro La Suferado de Princo Sternenhoch de Ladislav Klíma kaj ĝia libreto estas tute en esperanto, tradukita de Miroslav Malovec. Fine de la vespero, la ario Rusalka estis prezentita, ankaŭ en la esperanta versio. La publiko aprezis ĉiujn prezentantojn per entuziasma aplaŭdo.

Lakone ni informas pri la dimanĉa Nacia Vespero ĉe la pitoreska Špilberk-burgo prezentante fragmente la muzikcitaĵon el la prezento de la Moravia folkloro. La foto de la kastelo akompanas nian programinformon.

Originala paĝo de elsendo: https://pola-retradio.org/2025/07/e_elsendo-el-la-27-07-2025/